Một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu của chúng ta hiện nay là
phương pháp luận nghiên cứu khoa học (PPLNCKH). Làm thế nào để có PPLNCKH tốt, và sự khác nhau về PPLNCKH giữa các lãnh vực khác nhau có điểm gì chung và điểm gì riêng? Tôi cho rằng đó sẽ là một câu hỏi rất thú vị mà những người thuộc các lãnh vực NCKH khác nhau có thể cùng nhau chia sẻ, đánh giá, học tập lẫn nhau.
Cách đây một thời gian, tôi có nói chuyện với một số nhà nghiên cứu ngoài ngành và phát hiện ra sự khác nhau rất lớn giữa các NCKH. Tôi có hỏi một anh là NCS về lịch sử:
| Trích: |  | |
| -Lãnh vực nghiên cứu của anh là gì?
+Nghiên cứu về ngành lịch sử và lưu trữ.
-Xin lỗi, em không hiểu lắm. Thế nào là lưu trữ? Nó có giống lưu trữ xác chết không? (xin lỗi, tôi tưởng là ngành nghiên cứu cách lưu trữ xác ướp)
+tức giận không trả lời.
-Theo anh, phương pháp luận NCKH của anh là gì?
-Thú thực là em cũng không hiểu lắm. Đối với một NCS về toán, bọn em thường lấy một ví dụ rồi tính toán cụ thể, quan sát sau đó đem tổng quát hoá lên để nghiên cứu. Tuy nhiên, đối với ngành LS, các anh lấy đâu ra các ví dụ để tính toán?
+Đến cả thằng giám đốc chương trình học bổng DAAD cũng không đi hỏi anh câu hỏi như vậy.
-Đề tài nghiên cứu của anh là gì?
+Về mối quan hệ giữa Đức và miền bắc Việt Nam trong giai đoạn 45-54.
-Em không hiểu lắm. Giai đoạn 45-54 thì Việt Nam đánh nhau, bom đạn ầm ầm, thì lấy đâu ra quan hệ gì mà nghiên cứu?
Một anh NCS khác lập tức chêm vào một câu nói:
-Thì phải nhận học bổng rồi làm NC khoảng 5 năm, mới ra được kết luận "giai đoạn 45-54 đó quan hệ VN và Đức chẳng có miẹ gì để mà nghiên cứu !". Đó là luận án! | |
| | |
Đến đây, câu chuyện giữa những người làm NC ở các lãnh vực khác nhau như bị dội một gáo nước lạnh, dù rằng không có ai có ý châm chọc gì. Điều đó chứng minh, có sự khác nhau và xung đột rất lớn giữa làm NC về KH cơ bản và về KH XH.
Tôi sẽ tiếp tục câu chuyện trong bài viết sau. Giờ, mời các bạn.
Phương pháp luận NCKH 
