Một chiến dịch PR quá lố hay nạn nhân của một kiểu "khen cho mày chết"?
Có thể thầy Vũ là một người năng động, cầu tiến nhưng đã lạc lối trong cách học làm người nếu xét trên phương diện sư phạm khi thầy Vũ đang đứng trên bục giảng để đào tạo những thế hệ thầy cô giáo tương lai. Đây cũng là nhân vật chính trong topic [Only registered and activated users can see links. ] trên diễn đàn này (năm 2009). Để rộng đường dư luận, mời quý bạn đọc thêm trang tin [Only registered and activated users can see links. ] với nhiều comments đa chiều thú vị về vị Trưởng khoa Anh ĐHSP Tp.HCM này (xem các comments cuối bản tin từ thứ 2, ngày 24 tháng 10 đến nay).
Tôi chỉ muốn mang đến cho các bạn một topic để tranh luận về bài học trên trường đời tương lai (mà thầy Vũ chỉ là một điển hình). Mong rằng chúng ta chỉ tranh luận để tìm ra bài học cho chính mình và xin đừng ném đá thầy Vũ vì chính chúng ta chưa chắc sẽ không mắc phải sai lầm nào trên quãng đường đời còn lại. Cảm ơn sự quan tâm của các bạn đến topic này!
[Only registered and activated users can see links. ]
TT - 30 tuổi, nhưng đã có hai năm thâm niên làm trưởng khoa tiếng Anh Trường đại học Sư phạm TP.HCM. Và 30 tuổi, được Microsoft xếp là 1 trong 50 giảng viên ứng dụng công nghệ thông tin vào giáo dục xuất sắc trên thế giới. Đó là tiến sĩ (TS) Nguyễn Ngọc Vũ, sinh năm 1981, quê ở Nam Định...
Là một trong những người Việt Nam đầu tiên tham gia chương trình đối tác giáo dục của Microsoft trong nhiều năm với nhiều phần mềm có tính ứng dụng cao trong giáo dục, mới đây TS Nguyễn Ngọc Vũ đã vượt qua 500 giảng viên hàng đầu trên thế giới để trở thành một trong 50 người được Microsoft vinh danh.
Khởi đầu từ đam mê
"Tiền thì ai cũng cần, nhưng mình được thừa hưởng nhiều thứ miễn phí từ công nghệ rồi, sản phẩm của mình coi như một sự hàm ơn công nghệ và trả ơn cuộc đời mà thôi" - TS Nguyễn Ngọc Vũ
Năm 2004, để tạo điều kiện giảng dạy tốt hơn, Trường đại học Sư phạm TP.HCM hỗ trợ cho giảng viên được học tin học miễn phí tại trung tâm tin học của trường. Lúc ấy, Nguyễn Ngọc Vũ mới chỉ mon men làm quen với bàn phím, con chuột. Vì vậy, để bù đắp thiếu sót, rảnh rỗi giờ nào là anh có mặt trên lớp tin học giờ đó.
Anh kể: “Không biết vì sao, nhưng lúc ấy tôi “yêu” cái máy tính hơn bất cứ thứ gì khác trên đời”. Chỉ vài tháng sau, tất cả những chứng chỉ tin học thời kỳ đó anh đều có trong tay. Từ cơ bản như Microsoft Office đến Auto CAD, Corel, Visual Basic... anh đều thông thạo.
Ngay sau đó, Đại học Sư phạm TP.HCM xây dựng được phòng máy tính đầu tiên dành cho giảng viên và sinh viên nghiên cứu. Nguyễn Ngọc Vũ được giao nhiệm vụ quản lý và trông coi phòng này. Giống như cá gặp nước, suốt ngày anh quên ăn quên ngủ, hết lọ mọ cài cắm, tháo lắp rồi sửa chữa hỏng hóc máy móc. Ròng rã hơn một năm trời như thế, Vũ “đọc” được từng bệnh cơ bản của máy tính. Anh lờ mờ phát hiện những lỗ hổng, những thiếu sót trong phần mềm ứng dụng dạy ngoại ngữ chạy trên máy tính.
Đến năm 2007, Vũ nhận học bổng du học Ấn Độ trong lĩnh vực phần cứng và quản trị mạng trong giáo dục. Những ngày ở đây, anh gồng mình học gấp ba, gấp bốn lần người khác. Anh vào thư viện, lên mạng đọc tài liệu, mua sách vở, tranh thủ những giờ nghỉ trưa tìm gặp giáo sư giỏi để trau dồi về phần mềm, lập trình. Lúc ấy ở Việt Nam, hệ thống thi TOEFL trên giấy đã hoàn toàn xóa sổ, chuyển sang thi trên máy tính. Những kiến thức lĩnh hội được khiến Vũ tiếp tục đau đáu suy nghĩ: phải làm sao thiết kế được phần mềm luyện thi TOEFL cho sinh viên của mình trên máy tính để làm quen với cách thức thi mới.
Về nước, Vũ giam mình trong phòng máy sáu tháng để thiết kế, thử nghiệm, chắp vá những lỗ hổng rồi cho ra đời phần mềm thi TOEFL iBT trên máy tính đầu tiên ở Việt Nam lúc bấy giờ. Chưa dừng lại ở đó, trong một lần giảng dạy môn ngữ pháp tại trường đầu năm 2008, anh chợt nảy ra suy nghĩ: “Tại sao không cho sinh viên thi ngữ pháp trên máy tính nhỉ?”. Nghĩ được và làm được, vỏn vẹn chưa đầy một tuần, Vũ cho đóng gói phần mềm thi trực tuyến mang tên ED Quiz. Anh đánh liều viết đơn lên khoa, xin phép phòng đào tạo cho sinh viên thi thử nghiệm ngay.
“May mắn thế nào mà khoa và nhà trường tin tưởng đồng ý cho tổ chức” - anh cười sảng khoái. Cho đến bây giờ, mô hình thi ngữ pháp trên máy tính đã được nhân rộng ra nhiều môn như ngôn ngữ học, giao tiếp liên văn hóa và nhiều ngành học tại Đại học Sư phạm TP.HCM. Năm 2010, phần mềm ED Quiz được trao giải nhì trong lĩnh vực giáo dục tại lễ trao Giải thưởng sáng tạo kỹ thuật và sáng chế TP.HCM. Phần mềm này cũng là phần mềm được người dùng tải về nhiều nhất trên mạng giáo dục của Microsoft Việt Nam kể từ khi đưa lên.
Đến top 50 thế giới
Kể về chuyện là người Việt Nam duy nhất lọt vào bảng xếp hạng 50 giáo viên sáng tạo và ứng dụng công nghệ xuất sắc của Microsoft, TS Vũ vẫn chưa hết ngỡ ngàng: “Bữa đó trụ sở Microsoft gửi email cho tôi mời tham gia cuộc thi với yêu cầu chỉ vọn vẹn: viết các phần tham luận và thiết kế một đoạn phim sáng tạo. Bất ngờ và vội vã, tôi bắt tay viết tham luận và thiết kế sản phẩm, tất cả chỉ gọn lỏn trong ba ngày là xong. Thậm chí lúc gửi đi còn không kịp kiểm tra sản phẩm nữa”.
Đúng một tháng sau, anh nhận được email từ Tập đoàn Microsoft, họ báo rằng: “Vũ, từ 500 giáo viên trên khắp thế giới, chúng tôi đã lựa chọn được 50 người sáng tạo và ứng dụng công nghệ thông tin vào giáo dục xuất sắc nhất, trong đó có tên anh”. Tai anh như ù đi, vui mừng chen lẫn hồ nghi. Anh vẫn chưa dám tin cho đến khi nhận được thư xác nhận và mời sang trụ sở Microsoft tại Hoa Kỳ để tham gia tập huấn và thuyết trình, lúc này anh mới dám kể cho người thân và bạn bè đồng nghiệp nghe.
Sau buổi thuyết trình tại trụ sở Microsoft, nhiều người đã liên lạc với anh đề nghị chia sẻ phần mềm. “Sự công nhận là niềm vui lớn, nhưng giới thiệu được bộ mặt tích cực của việc ứng dụng khoa học công nghệ vào giáo dục ở nước mình với bạn bè thế giới mới là niềm vui lớn hơn” - TS Vũ tự hào.
Sáng tạo để... trả ơn
Hằng ngày, TS Vũ đến văn phòng từ rất sớm. Anh giải quyết tất cả những công việc: từ xếp lịch công tác, lịch giảng dạy, tiếp phụ huynh, sinh viên... đều rất nhanh chóng, tỉ mỉ. Anh lập ra một đội sinh viên “phản ứng nhanh”, đào tạo cho học trò của mình rành rẽ từng trường hợp hỏng hóc, những lỗi máy tính thường gặp để mỗi khi trên lớp có sự cố, sinh viên có thể tự xử lý mà không cần đến chuyên viên máy tính.
Anh chủ trương xây dựng văn phòng khoa thành “văn phòng không giấy”. Tất cả những tài liệu, văn bản chỉ đạo, bảng điểm... đều được số hóa 100%. TS Vũ tự hào khoe: “Làm như vậy mọi thứ được cập nhật nhanh hơn, ở đâu cũng có thể xem được và điểm số thì rõ ràng”.
Chuyến du học tại Viện công nghệ Puget Sound (Hoa Kỳ) năm 2009 giúp Vũ hiểu hơn về cốt lõi và bản chất của ứng dụng công nghệ thông tin vào giáo dục. Anh chia sẻ: “Ứng dụng công nghệ phải là tạo môi trường tăng cường tương tác người học với nhau chứ không phải hoàn toàn lệ thuộc vào máy móc, vai trò của người thầy vẫn là chính, người thầy đứng đằng sau giúp học sinh, sinh viên tiếp cận và làm chủ được công nghệ. Đó mới là ứng dụng công nghệ để từ đó sáng tạo ra nhiều thứ có giá trị”.
Bây giờ, sản phẩm ứng dụng công nghệ mang tên Nguyễn Ngọc Vũ đủ cho một bộ sưu tập. Hỏi vì sao không thương mại hóa những phần mềm đó, anh cười bảo: “Chỉ cần thấy sản phẩm của mình được nhiều người sử dụng, hữu ích cho xã hội, nhiêu đó thôi cũng đủ hạnh phúc rồi. Tiền thì ai cũng cần, nhưng mình được thừa hưởng nhiều thứ miễn phí từ công nghệ rồi, sản phẩm của mình coi như một sự hàm ơn công nghệ và trả ơn cuộc đời mà thôi”.
Trong mắt mọi người
* GS.TS Les Foltos (giám đốc Viện ứng dụng công nghệ Peer-ED - tác giả của chương trình huấn luyện giảng viên ứng dụng công nghệ vào giáo dục toàn cầu): “Tôi rất may mắn được làm việc với TS Vũ bằng nhiều cách khác nhau trong hơn bốn năm qua. Trong cùng thời gian đó, tôi cũng đã làm việc với những giáo viên, giảng viên hàng đầu của hơn 75 quốc gia. Qua đó tôi thấy TS Vũ rõ ràng là một trong những giảng viên sáng tạo xuất sắc của thế giới hiện nay. Với những thành quả mà TS Vũ đạt được, tôi thấy anh ấy hoàn toàn xứng đáng được tôn vinh”.
* Cô Vũ Ngọc Thanh (giám đốc chương trình giáo dục của Microsoft tại VN):
“Thầy Vũ là người đi đầu trong việc triển khai các dự án giáo dục của Microsoft tại Việt Nam. Anh ấy là một cá nhân tích cực, xuất sắc và nhanh nhẹn. Phần mềm ED Quiz của thầy thật sự rất hữu ích, dễ sử dụng và phù hợp với hoàn cảnh thực tế của trình độ giáo viên Việt Nam hiện nay. Được làm việc và hợp tác với thầy Vũ là sự may mắn lớn đối với chúng tôi. Thầy Vũ rất xuất sắc, trong nhiều chương trình hội thảo tại khu vực, các giảng viên, giáo viên tại Thái Lan, Philippines, Indonesia... đánh giá rất cao những công trình mà thầy Vũ đã và đang sáng tạo phục vụ sự phát triển chung của giáo dục toàn thế giới”.
* TS Nguyễn Văn Long (trưởng phòng đào tạo Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng): “Tôi chỉ có thể nói rằng anh Vũ là người hết sức tận tâm và nhiệt huyết với công việc. Hiện nay anh ấy thuộc đội ngũ những người đi đầu trong công tác ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy ở nước ta. Những phần mềm của anh Vũ không mang nặng tính lý thuyết, nó hết sức gần gũi và thân thiện nên có tính ứng dụng rất cao trong cộng đồng và được nhiều giảng viên lựa chọn để phục vụ giảng dạy”.
* TS Bạch Văn Hợp (hiệu trưởng Đại học Sư phạm TP.HCM): “Anh ấy luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, là người đồng nghiệp chăm chỉ, người thầy tận tụy, luôn cống hiến hết sức mình vì sự nghiệp giáo dục. Thầy Vũ là một trong những trưởng khoa, TS trẻ nhất tại Đại học Sư phạm TP.HCM”.
[Only registered and activated users can see links. ]
Dù đã là tiến sĩ chuyên khoa Anh khi mới 28 tuổi, thầy giáo Nguyễn Ngọc Vũ vẫn hằng ngày miệt mài tự học để phục vụ cho công tác giảng dạy tại trường ĐH Sư phạm TPHCM. Ấn tượng đầu tiên về thầy là một người có lối sống giản dị, hòa đồng và rất thích đi xe đạp đến trường.
Thay đổi để dạy hay hơn
Là giảng viên trẻ chuyên ngành Technology in Language Teaching (Ứng dụng công nghệ trong giảng dạy ngoại ngữ) và Contrastive Analysis (Phân tích đối chiếu), mỗi tiết học, thầy đều có những phương pháp dạy thu hút sinh viên, đồng thời rèn cho các bạn tính tự học. Thầy đã trực tiếp thiết kế và cải tiến chương trình TOEIC của trung tâm ngoại ngữ ĐH Sư phạm (chi nhánh 11) thành các chương trình nhỏ gọn, dễ học hơn và không nặng về lí thuyết. Từ 144 tiết/ 3 tháng thầy đã phân nhỏ thời lượng, chia nhỏ lớp thành các lớp TOEIC 200, 400, 500, 600 để học viên dễ theo học. Từ tháng 1/2008, số lượng học viên của các lớp tăng lên rất nhanh và đáp ứng được nhu cầu của xã hội. Thầy nói “Từ hiệu quả của việc cải tiến chương trình TOEIC, tương lai sẽ áp dụng cho những chương trình khác như TOEFL iBT để học viên học nhẹ nhàng hơn”.
Cũng có một sáng kiến làm thầy mất rất nhiều công sức mài mò, tìm hiểu nghiên cứu đó là đổi mới hình thức thi trắc nghiệm môn học Grammar trong phòng Lab. Từ khi cục khảo thí Hoa Kì bỏ hình thức thi trên giấy mà thay vào đó là áp dụng CNTT, áp dụng phần mềm làm đề thi. Nhưng để hoàn thiện phần mềm này đòi hỏi phải rành về lập trình Flash. Thế là tận dụng khoảng thời gian sang Ấn Độ học, thầy Vũ đã “học lóm” được những kĩ năng sử dụng phần mềm này. Nhờ sự giúp đỡ của nhiều người, chỉ sau 4 -5 tháng, phần mềm ED Quiz đã hoàn thành và đi vào sử dụng. Cuối năm 2007, thầy Vũ trình làng phần mềm ED Quiz này trong một hội thảo quốc tế và sau đó nâng cấp phiên bản Teacher của phần mềm ED Quiz lên 2.1 trên nền flah 8.0 để hỗ trợ giáo viên tạo đề thi trắc nghiệm. Nhờ đó mà giảm được chi phí ra đề thi, hạn chế giám thị coi thi và giảm thời gian chấm bài. Đáp lại những lần cố gắng đó là hàng trăm lá thư hỏi thăm, chia sẻ kinh nghiệm của nhiều thầy, cô giáo khắp nơi gửi đến, đa số họ rất hài lòng về phần mềm khi dung lượng tải về chỉ có 900Kb, khả năng xử lí trên 1000 câu hỏi.
Thầy còn xây dựng hệ thống đào tạo trực tuyến để hỗ trợ giảng dạy 2 môn chuyên ngành Phân tích đối chiếu; Ứng dụng CNTT vào giảng dạy ngoại ngữ qua địa chỉ website [Only registered and activated users can see links. ]. Với hệ thống này, giảng viên giảm bớt được nhiều giờ thuyết trình và tạo điều kiện để sinh viên tự học, tự nghiên cứu.
Một thành công khác của thầy là thành lập nhóm “Hỗ trợ kĩ thuật sinh viên” (Student help desk) chuyên giải quyết, khắc phục các sự cố trục trặc về máy tính, máy chiếu trong quá trình giảng dạy của thầy cô và tham gia quản trị diễn đàn khoa Anh, website. Từ 10 – 12 học viên đến nay đã có 25 bạn theo học. Những bạn sinh viên xuất sắc của nhóm sẽ được thầy đào tạo và giới thiệu việc làm sau khi ra trường.
Sáng kiến nhiều, đóng góp nhiều nhưng thầy Nguyễn Ngọc Vũ vẫn không hài lòng với chính mình. Thầy luôn tìm tòi những cái mới, cái hay để học hỏi, tiếp thu. Đằng sau sự thành công của một tiến sĩ trẻ ấy là một tinh thần tự học phi thường…
“Bí quyết” tự học
“Làm quen” với tiếng Anh từ hồi còn học cấp I, ít ai biết rằng người tiến sĩ trẻ này phải chật vật lắm mới học được tiếng Anh. Hoàn cảnh gia đình khó khăn, hai anh em sống nhờ vào đồng lương giáo viên ít ỏi của mẹ nên từ nhỏ thầy Vũ đã tự trui rèn tính tự học cho mình. 11 tuổi vào Nam cùng gia đình, tuổi thơ vất vả vừa học vừa làm để lại trong thầy một nghị lực phi thường. Ngày đầu tiên làm quen với “thứ ngôn ngữ lạ hoắc” đó, thầy Vũ nhớ mãi hình ảnh “thầy giáo đầu tiên” - người hàng xóm đã dạy thầy học, đọc từ vựng, cho thầy những quyển sách tiếng Anh. Đến năm lớp 6, lớp 7, không cần đi học thêm, điểm Anh văn của thầy cũng đã cao chót vót. Khi các bạn trong lớp đổ xô nhau học thêm các lớp tiếng Anh ở các trung tâm thì thầy lại một mình mài mò, tự học đến “nát” cả cuốn Streamline để không thua sút bạn bè. Thầy nhớ “Mỗi lần cô giáo hỏi những gì có trong sách thì tôi biết răm rắp nhưng hễ hỏi “ngoài lề” một chút xíu là không biết gì hết. Thấy không ổn nên phải tiếp tục học thêm, nhưng tiền đâu mà học, chỉ có thể mua sách về tự học thôi!”
Thời gian đầu, thầy phải tập cho mình tính kiên trì và tự đề ra phương pháp học cho riêng mình. Ngày nào đi học về, thầy đều mở băng nghe, nghe trên Radio, nghe mọi lúc mọi nơi, ôn đi ôn lại những bài Streamline đã học để rèn cách phát âm chuẩn, nghe được cuốn số 2, số 3, thầy tiếp tục luyện nghe thêm quyển số 4, số 5. Rồi thầy lại đọc báo, tìm đọc những tờ báo chuyên ngữ như SaigonTime. Từ nào không biết thầy khoanh tròn, đánh số, ghi lại vào trong vở, tra từ điển. Nhờ đó mà vốn từ vựng ngày càng nhiều. Thầy kể “Vui lắm vì có lần nghe những bản tin tiếng Anh trên truyền hình, tôi hiểu được hơn 90%, cảm giác lúc đó lạ lắm như mình làm được điều gì kì diệu”, …
Lên cấp III, thầy “đầu quân” vào lớp chuyên Anh của trường Nguyễn Thượng Hiền. Với khả năng học Anh văn “rất cừ”, vào Đại học, chàng sinh viên gốc Nam Định này tiếp tục lập nhiều thành tích đáng nể. “Học, học nữa, học mãi”, thầy Nguyễn Ngọc Vũ lại tiếp tục học thêm tiếng Pháp (khả năng sử dụng tương đương trình độ C), tự học tiếng Hoa để phục vụ công tác dịch thuật, đến nay đã tự học xong giáo trình Hán ngữ trung cấp.
Nếu ai hỏi bí quyết cho những thành công đó là gì? Có lẽ chỉ có tinh thần tự học.
Niềm đam mê học và nghiên cứu, giảng dạy Anh ngữ cứ thôi thúc thầy phải có thêm nhiều sáng kiến mới, hay hơn, hấp dẫn hơn. Hiện nay, thầy đang cùng 11 thầy cô khác thực hiện công trình “Nghiên cứu các giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông (ICT) để đổi mới nội dung và hình thức tái đào tạo và bồi dưỡng giáo viên trung học phổ thông”. Công trình khoa học tương đương cấp nhà nước này đang được triển khai và thực hiện rất công phu, tốn nhiều thời gian và công sức cho những người nghiên cứu. Bù lại, nếu thành công thì đề tài này sẽ giúp cho việc học anh văn của học sinh trở nên dễ dàng hơn, giáo viên đỡ vất vả hơn và mang lại hiệu quả rất lớn cho giáo dục.
“Học Anh văn không khó, bạn có thể tự học được và học rất tốt nếu có phương pháp. Đừng lười mà phải kiên trì, nhẫn nại, tập thói quen tự học hằng ngày, điều kì diệu sẽ đến!” và thầy Nguyễn Ngọc Vũ là một minh chứng cho khả năng tự học “Học nữa, học mãi”.
Một chiến dịch PR quá lố hay nạn nhân của một kiểu "khen cho mày chết"? 
