Graduate admissions: quá trình xét tuyển hồ sơ như thế nào

**kitte** · #1 (**permalink**) 04-25-2009

Để hỗ trợ cho các bạn tốt hơn trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, tôi xin kể ra đây các câu chuyện về quá trình làm việc cũng như tiêu chí lựa chọn tôi được biết trong quá trình tham gia tình nguyện ở AC trong khoa. Trong bài viết này tôi chỉ giới hạn thông tin về việc xét duyệt hồ sơ cho ngành Computer Science tại một trường cụ thể trong top 10. Mỗi trường có thể có cách lựa chọn khác nhau, vì thế tôi chỉ có thể đưa ra các thông tin theo góc nhìn ở một ngành, một trường cụ thể, để mong có thể giúp các bạn tưởng tượng được quá trình tuyển chọn diễn ra như thế nào.

Tôi cũng xin nhắc trước là vì chuyện privacy mà tôi không nhắc tới bất cứ một cái tên riêng nào về trường, giáo sư hay sinh viên. Vì thế mong các bạn đừng hỏi tôi về các thông tin cụ thể về các tên riêng kể cả khi các bạn đã biết tôi học ở đâu. Đại loại là các bạn có thể hình dung là có một trường trong top 10 ngành CS có quá trình tuyển chọn như thế.

1. Quá trình tuyển chọn diễn ra như thế nào?
Hội đồng tuyển chọn gồm các faculties của khoa và các grad students đăng ký tham gia tình nguyện. Các giáo sư đa số là các giáo sư trẻ mới về đang muốn tìm kiếm thêm sinh viên mới. Có một giáo sư lâu năm uy tín ở khoa làm chair cho AC. Các sinh viên thì đăng ký một cách tình nguyện để giúp đỡ, san sẻ công việc cho các giáo sư.

Quá trình tuyển chọn diễn ra theo 2 giai đoạn. Giai đoạn đầu là để sàng lọc ra những sinh viên outstanding trong application pool. Sau đó mới xem xét hồ sơ của nhóm này kỹ hơn xem có match với nhu cầu hiện tại của khoa không.

Trong giai đoạn đầu, hội đồng sẽ chia làm nhiều nhóm làm việc nhỏ nhỏ. Mỗi nhóm gồm 1 faculty và một vài grad students. Các hồ sơ sẽ được phân loại theo các khu vực địa lý: Ấn, Tàu, Mỹ, Hàn, các nước còn lại. Mỗi nhóm làm việc sẽ phụ trách một phần theo các khu vực đó. Thông thường các giáo sư Ấn và sinh viên Ấn sẽ xem các hồ sơ đến từ Ấn, các giáo sư và sinh viên Tàu hay Mỹ cũng như vậy. Họ làm vậy là để tận dụng sự hiểu biết của các thành viên trong AC đối với giáo dục ở mỗi khu vực (Các giáo sư và sinh viên Tàu sẽ có hiểu biết về các application từ Tàu tốt hơn...). Mục đích của giai đoạn này là để tìm kiếm và không bỏ sót những hồ sơ nổi bật.

Sau giai đoạn đầu các sinh viên nổi bật nhất sẽ được lựa chọn ra, số lượng hồ sơ đã được giảm bớt đi rất nhiều. Giai đoạn kế tiếp các faculties trong AC sẽ ngồi lại với nhau để quyết định ai được admitted và ai sẽ có fund. Các hồ sơ cũng được gửi đến các giáo sư khác trong khoa ở mỗi ngành hẹp cụ thể để họ xem sinh viên đó có match với nhu cầu ở các ngành hẹp đó không.

2. Như thế nào thì được coi là một hồ sơ nổi bật?
Những hồ sơ có những đặc điểm sau sẽ được xem là nổi bật, thứ tự ưu tiên giảm dần:
- Có pubs ở các well-known confs hoặc có strong letters.
- Là top student ở trường/khoa well-known.
- Có các giải thưởng đặc biệt: IMO, ACM programming,...
- good scores, good gpa

Tất nhiên là mỗi sinh viên được nhìn một cách tổng thể kết hợp tất cả mọi thông tin nhưng những sinh viên có đặc điểm gì đó nổi bật sẽ dễ được lựa chọn hơn là các sinh viên tốt một cách đều đều.

3. Pubs có vai trò như thế nào?
pubs là bằng chứng rất tốt chứng tỏ khả năng nghiên cứu của bạn. Tuy nhiên nếu pubs của bạn là pubs kiểu nội địa hoặc khu vực, không ai biết đến thì cũng chẳng có mấy giá trị. Thậm chí có trường hợp tôi thấy có một cậu sinh viên ở Thái đưa hẳn nội dung mấy cái paper nội địa của mình vào và bị comment là bad papers. Nếu bạn có paper ở top-tier conf thì sẽ là một lợi thế cực lớn. Tuy nhiên, khi đó bạn phải chứng minh được mình là người làm chính hoặc có đóng góp lớn cho paper đó, mà cách tốt nhất là thông qua letter của advisor làm chung paper với bạn. Tôi được biết có top conf họ sắp xếp tên tác giả theo thứ tự abc chứ không phải theo sự đóng góp, vì thế nhiều khi first author cũng chưa chắc là người làm chính.

4. Thế nào là strong letters?
Là của những người well-known và give positive comments về bạn. Tuy nhiên, xin letter từ những giáo sư nổi tiếng cũng là con dao 2 lưỡi. Để tôi lấy ra 2 ví dụ mà tôi gặp:

Ví dụ 1: tôi đọc trong thư của một cậu học under ở một trường trong top 4 ngành CS (UCB, Stanford, MIT, CMU) từ bác chair của cs dept trường đó. Trong thư bác ấy có viết cậu này là một trong những sinh viên under xuất sắc nhất mà bác ấy từng gặp trong hơn 20 năm giảng dạy (ở 2 trường thuộc top 4). Chỉ cần một câu nói này thôi thì bất chấp các thứ khác tôi nghĩ cậu ta nộp ở đâu cũng sẽ được nhận thôi.

Ví dụ 2: một cậu khác cũng học under ở một trường top 4, gpa khá cao (cỡ 3.9 gần 4.0), từng có huy chương tin quốc tế. Tuy nhiên trong một letter bác giáo sư có nhắc là cậu này tuy học tập rất chăm chỉ và có kết quả tốt nhưng có vẻ rụt rè, không tích cực tham gia vào các nhóm nghiên cứu của khoa như các sinh viên Mỹ khác. Vì thế bác này không dám chắc cậu ta có khả năng làm nghiên cứu tốt hay không. Chỉ cần một điểm này thôi làm hồ sơ cậu ta yếu hẳn đi và không được vào nhóm top-list.

Các giáo sư ở Mỹ họ nhận xét rất thẳng thẳn, khen chê rõ ràng chứ không chỉ có khen như các giáo sư châu Á. Trong nhiều thư họ nói thẳng là thằng này tuy là sinh viên của tao những tao thấy nó cũng bình thường và tao không chắc là nó có thể thrive ở graduate school. Hoặc kiểu thằng này nó học lớp xxx tao dạy, nó được điểm yyy và thỉnh thoảng tao mới gặp nó một lần nên cũng không có ấn tượng gì nhiều lắm. Hoặc có kiểu giới thiệu gián tiếp như có bác bảo thằng này chủ yếu làm việc với một thằng grad student khác của tao và theo thằng grad student đó thì nó như thế này, thế này.

Kiểu letter điển hình nhất là kiểu viết về do well in the class. Nói chung là kiểu này không có thông tin gì nhiều lắm và xuất hiện nhiều vô kể trong đám hồ sơ. Bác giáo sư trong nhóm tôi bảo là phần nhiều các giáo sư ở các trường ngoài nước Mỹ không biết viết thư giới thiệu như thế nào, hoặc là cụt lủn hoặc là kể lể dài dòng mà không có thông tin cần thiết. Có nhiều là thư tôi đọc được viết theo trường phái "gạch đầu dòng".

5. gpa có quan trọng không?
Có, nhưng quan trọng hơn là ranking của bạn trong lớp/khoa và sự nổi tiếng của trường bạn. Vì đơn giản nếu bạn đến từ một trường mà họ chưa bao giờ nghe đến thì họ làm thế nào đánh giá điểm học tập của bạn được. Ngoài gpa ra thì bảng điểm của bạn nhiều khi cũng bị soi kỹ xem bạn bọn những môn gì và kết quả các môn đó ra sao. Nếu bạn là top ở một trường mà họ đã từng biết đến thì khả năng vào nhóm outstanding là rất cao.

6. Điểm GRE, toefl đóng vai trò như thế nào?
Toefl thì ít được chú ý, nó chỉ để chứng tỏ khả năng TA của bạn. Nếu thấp quá sẽ bị nghi ngờ là không thể sử dụng TA. Verbal score thì được đánh giá theo từng khu vực. Nếu bạn đến từ nước không sử dụng TA thì nó cũng không được quá coi trọng. Tất nhiên điểm bạn thấp thì sẽ bị nghi ngờ về khả năng TA và sẽ là bất lợi cho hồ sơ của bạn. Điểm quantative thì khác, nếu điểm bạn thấp (khoảng tầm 770 trở xuống) sẽ trở thành một negative point trong hồ sơ của bạn. Đặc biệt nếu thấp khoảng từ 700-720 trở xuống thì bị loại ngay từ vòng gửi xe luôn.

Điểm GRE chỉ là một phần chứ không có tiếng nói nhiều cho trọng lượng hồ sơ của bạn. Nếu chỉ đơn thuần so điểm GRE thì có lẽ chúng ta sẽ mãi mãi không bao giờ đổi kịp các bạn Ấn được. Hồi trước nghe đồn điểm GRE tụi nó cao tôi không tin lắm, bây giờ tận mắt nhìn vào đống hồ sơ thấy chuyện chúng nó được 800+800 cũng không có gì lạ lắm. 600-700 verbal là mức điểm trung bình của bọn nó.

7. SoP có quan trọng lắm không?
Tôi thấy là nó không quan trọng lắm. Sop chỉ là cái dùng để cung cấp thêm những thông tin khác ngoài những thứ bạn có trong hồ sơ. Ví dụ như bạn muốn làm với ai, tại sao bạn thích ngành đó, dự định của bạn sau này như thế nào... Hoặc kiểu giải thích là tại sao tao bị điểm thấp ở môn X nào đó vì hồi đó tao bị gãy chân... Nói chung điều quan trọng ở sop là cố gắng đừng viết sai ngữ pháp và diễn đạt một cách mạch lạc là được.

8. Có sẵn funding có phải là lợi thế lớn không?
Cái này tùy chính sách từng trường, từng khoa, tôi không thể nói trước được. Như ở tôi thấy trong đồng hồ sơ của mình có chú được Fulbright mà vẫn bị loại ngay từ vòng gửi xe.