Nhân đọc bài này trên [Only registered and activated users can see links. ] có mấy chuyện kể chơi.
Còn nhớ hồi xưa, và cả đến khi vào học đại học, chưa bao giờ nghĩ đến tầm quan trọng của thực nghiệm. Lúc nào cũng nắm vững quy tắc lý thuyết và thực nghiệm chỉ là làm cho vui, và nếu số liệu nó có khác đi cũng sẽ nặn cho nó giống với thực nghiệm, hoặc thậm chí lười có thể phịa ra số liệu . Đúng là tai hại của một nền giáo dục 'self-propagating system in which people pass exams, and teach others to pass exams, but nobody knows anything' (R.Feynman). Mình nhớ trong các bạn giỏi Vật lý mình từng gặp, chỉ có bạn Q. cận (hình như là người đầu tiên có vàng IPO) thực sự quan tâm thực nghiệm một cách nghiêm túc.
Một thằng bạn làm ở lab khá là 'củ chuối' ở Hàn, vì GS không có fund, đồng nghiệp trong lab thì xa lánh, thí nghiệm cũng 'tào lao'. Có lần nó đem kết quả vào đưa cho GS xem, GS bảo "đáng lẽ chỗ này nó phải cao hơn chỗ này, sao lại cứ bằng nhau cả thế, mày làm lại xem." Cu cậu tưởng thật đi làm lại, kết quả vẫn thế. Thế là GS bảo thôi mày đưa cho con bé Hàn nó làm, và thế là nó cao hơn thật.
Một trường hợp khác, một lão ở Mỹ chuyên làm về một lĩnh vực khá là hot, nhưng không phải là breakthrough gì cả vì nó sử dụng kỹ thuật khá cũ kỹ. Tuy nhiên lab bạn mình và nhiều lab khác chưa ai có thể lặp lại được các 'kỷ lục' lão này claim. Ví dụ tạo ra một cây chuyển gene có lượng protein mong muốn cao hơn cả...rubisco, protein hiện diện với số lượng lớn nhất trên quả đất. Và đến giờ lão này vẫn ra báo đều mà chưa bị retrack bài nào.
Cuối cùng là vạch áo cho người xem lưng Mình xem mấy bài báo trước trong lab đã đăng về lĩnh vực mình làm, thấy số liệu thật là 'kỳ dị', trong khi mình làm cả trăm cái thí nghiệm chưa cái nào đạt được như thế. Nhưng thôi mấy tờ báo này đăng với tính chất 'cho có', với lại lỗi là do bọn sinh viên đo sai, dẫn đến overestimation, nên mình không care lắm. Hơn nữa xu hướng càng ngày càng lắm báo với unbelievable claims kiểu này nên giờ các dạng này càng khó đăng.
Vụ mà vnn nói đến cũng khá lâu rồi, gần đây nhất là bác BT BQT Guttenberg bị dính vì đạo văn. Nhưng chuyện papers "rởm" thì lại là đặc sản của châu Á, đặc biệt là TQ và Hàn thì có vẻ cực nhiều. Tôi từng gặp một series các papers xuất phát từ TQ với nội dung gần như nhau khi tìm thông tin về cái mình đang làm. Toàn là kiểu tôi dùng cái kỹ thuật rất nổi tiếng và hiệu quả của anh Jones kết hợp với thuật toán tiền xử lý ...cổ điển và thêm một chút biến tướng rất vụn vặt trong quy hoạch mô hình dữ liệu mẫu... Sau đó cho ra kết quả tốt hơn cái cũ của anh Jones một chút nhưng yếu điểm thì không nói đến.
Thực ra cái chỗ "cải tiến thông qua kết hợp" ấy cũng có vấn đề. Thuật toán tiền xử lý còn rất nhiều lỗi, việc cải tiến nó cũng là cả một nhánh nghiên cứu rất xương xẩu và ít người dám nhảy vào làm. Có điều các bác TQ chả quan tâm, cứ dùng đại phương pháp cũ nhưng khi chạy thử thì kết quả vẫn cứ tốt và không hề thấy lỗi xuất hiện trong các papers của họ bao giờ.
Hàn thì cũng gần giống nhưng cao hơn một chút, đó là paper của họ thường ra trước TQ. Mà những papers tốt gặp toàn xuất phát từ những trường "đằng cấp quốc tế" của họ cả, TQ thì từ Tsing_hua, Bejing Uni còn Hàn là ở KAIST. Thành ra bây giờ nếu cứ xếp hạng ĐH hay NC dựa trên lượng papers rồi ngay cả trích dẫn thì nhiều khi cũng chẳng nói lên điều gì, fake được hết.
__________________ Stay hungry, never foolish - Hãy cứ khát khao, nhưng chớ dại khờ
Cái vụ chú này giống vụ đc Thông gì ở VN dạo nọ. Bọn Professors phủ tay rũ tội hết, mình chú này gánh.
Nhưng mà xem số lượng papers bị retracted của chú này mới hãi: 8 bài Science, 5 bài Physical Review, 7 bài Nature và một số bài Physical letters. Trung bình 8 ngày có 1 bài báo.
Làm sao người ta có thể tin được vào thành tích như thế nhỉ. Đáng lẽ bọn editors của Nature và Science phải bị quất một roi vào đít và cho về nhà đuổi gà mới đúng.
Bà ZheNan Bao sau vụ đó vẫn apply được vào professor của Stanford và tạo một strong research group mới kinh. Mấy lão khệnh khạng ở ETH Zurich thì miễn dịch là đúng rồi vì chú này chắc mượn tên doạ editor là chủ yếu.
May chú này làm lĩnh vực quá hot là vật liệu bán dẫn nên bọn cty chắc nó kỳ vọng lắm nó mới khui ra nhanh thế (tương tự vụ stem cell của Hàn). Chứ nếu làm lĩnh vực ít ứng dụng hơn chút và không hot lắm, chỉ cần 1/3 số báo của chú này là ung dung lấy ghế Professor 1 trường top-tier nằm khểnh mà ăn đến già rồi
Đúng là không có cái nào kinh khủng bằng việc giả số liệu. Bọn nghiên cứu sau này toàn dựa trên các kết quả đó để làm, thế là coi như cả một nhánh của khoa học bị vỡ hết. Chỉ buồn cười là trước có chú graduate ở Harvard bị dồn ép về thời gian quá nên chỉnh sửa số liệu. Về sau bị phát hiên ra và lão advisor thử lại thì lại được kết quả còn đẹp hơn kết quả thằng đó chỉnh sửa. Khổ thân.
__________________
Bò không ăn cỏ bò ngu
Trai không gái gú trai ngu hơn bò.
Thực ra có 2 dạng. 1 dạng là giả số liệu de novo. 1 dạng khác là extremely low reproducibility. Trong lĩnh vực biomed thì stem cell thuộc dạng 2. Nhiều người rất bực với stem cell vì chính bản thân họ cũng không lặp lại được chính kết quả đẹp mà họ đã làm, vì intangible facfors involved.
Còn với các khổ chủ miệt mài ở bench work thì còn có 1 dạng thứ ba: không hoàn toàn giả số liệu mà tạo số liệu đẹp thay thế số liệu đẹp (hoặc không đẹp về thẩm mỹ) không còn tìm thấy vì nhiều lý do khác nhau, mà nếu lặp lại thí nghiệm nghiêm chỉnh thì mất vài tuần đến...vài tháng. Rất áy náy, nhưng nhiều khi thấy mệt mỏi quá...thì đàng tặc lưỡi . Rất yên tâm bởi vì nếu có bị kiểm tra vẫn có thể reproduce kết quả như thường.
Haizz, tốn mất mấy phút quý giá làm Palpiou rồi (pal pi-ou = phát biểu = presentation, tiếng Hàn)