Đất nhiễm độc thạch tín ở Việt Nam

Tại vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, hàng triệu người đang sử dụng nguồn nước có hàm lượng thạch tín quá cao, theo kết quả nghiên cứu của một nhóm các nhà khoa học ở Thụy Sĩ. Nhóm này đã dựng một bản đồ 3 chiều đầu tiên biểu thị sự phân bố loại chất độc hóa học này trong các tầng ngậm nước dưới lòng đất vùng châu thổ sông Hồng.

Lớp nước giếng ở vùng châu thổ sông Hồng của Việt Nam cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho gần 17 triệu người. Từ năm 2001, chúng ta đã biết tầng ngậm nước cao nhất so với bề mặt (khoảng 20 mét đầu tiên tính từ mặt đất), nằm trong lớp trầm tích bồi đắp bởi song Hồng trong suốt 9000 năm, chứa hàm lượng thạch tín lớn nhất.

Nhóm nghiên cứu của Michael Berg, thuộc Viện nghiên cứu liên bang Thụy Sĩ các vấn đề về nước (Institut fédéral helvétique de recherche sur l’eau), vừa chứng minh được hàm lượng thạch tín chứa trong các phần địa chất từ tầng ngậm nước trở lên, cả trong những lớp trầm tích cổ xưa nhất, và cũng chính là nguồn nước sinh hoạt của thủ đô Hà Nội có những nơi vượt quá 10 microgrammes trên 1 lít (ngưỡng tối đa có thể chấp nhận theo tổ chức y tế thế giới) [1].

Các vùng dân cư đông đúc

Các nhà địa hóa học đã phân tích mẫu nước lấy từ 512 giếng sâu từ 10 đến 50 mét và ghi nhận được 27% trong số các mẫu này chứa hàm lượng thạch tín cao hơn quá 10 microgrammes trên 1 lít (cá biệt có nơi lên tới 830 microgrammes trên 1 lít). Như vậy có trên 3 triệu người sử dụng nguồn nước sinh hoạt mỗi ngày không đạt tiêu chuẩn. Các nhà khoa học đã đối chiếu những dữ liệu hàm lượng hóa chất thu được bằng cách phân tích nguồn nước trên với các tính chất địa chất thu được từ việc nghiên cứu 94 mẫu khoan lấy từ các lớp trầm tích trong vùng châu thổ.
Kết quả là các nhà khoa học đã dựng được 1 biểu đồ ba chiều các lớp trầm tích, trong đó mô tả những vùng ở đó lượng thạch tín tập trung có thể vượt quá ngưỡng 10 microgrammes trên 1 lít. Từ đó có thể thấy những vùng có mật độ dân cư cao nhất ở phía Tây (trong đó bao gồm cả Hà Nội) và phía Nam châu thổ là những vùng có nguy cơ cao nhất. Các lớp trầm tích của các vùng này, cả trên bề mặt và dưới sâu hơn, bị nhiễm độc rất nặng nề. Chúng ta biết rằng sự tích tụ các-bon hữu cơ tại các lớp trầm tích dẫn đến sự hòa tan các ô-xít sắt trong đó có chứa thạch tín. Vì vậy chất này được giải phóng vào nước ở các tầng bề mặt. Nhưng thực sự diễn biến của quá trình nhiễm thạch tín xảy ra như thế nào? Theo Michael Berg và nhóm nghiên cứu, vị trí những địa bàn giàu thạch tín nhất như trên gợi ra rằng việc khai thác quá mức những tầng địa chất bề mặt chính là nguyên nhân.

Theo chiều sâu

Thật vậy, những giếng nước đầu tiên được người Pháp đào từ cách đây hơn 100 năm. « Điều này rất có thể », Alexander van Geen, thuộc đài quan sát địa chất Lamont-Doherty, New York, khẳng định vậy như một nguyên nhân. « Ở vịnh Ben-Gan, các nhóm nghiên cứu khác cũng nhận thấy những tầng địa chất sâu, ban đầu ở trạng thái bình thường, sau nhiều năm khai thác thì bị nhiễm thạch tín ».
Sự vận chuyển vật chất hữu cơ theo chiều sâu, chẳng hạn qua các mạch nước tưới tiêu, đã được chỉ ra như là nguyên nhân nhưng chưa được chứng minh 1 cách rõ ràng. « Tuy nhiên, cơ cấu trên thực tế xảy ra như thế nào thì vẫn chưa được biết, và còn rất nhiều câu hỏi để ngỏ cho ngành địa hóa học. Vì dụ, thạch tín được giải phóng tại 1 vùng thuộc tầng ngậm nước có thể bị lưu lại sau đó trong những lớp trầm tích xa hơn 1 chút ? Nếu có thì liệu điều này có thể làm chậm đi vài chục năm sự di chuyển của fron (lớp) ô nhiễm xuống sâu hơn .»

Fabienne Lemarchand (Tạp chí La Recherche số 450, tháng 3 năm 2011, trang 16-17)

[1] L. Winkel et al., PNAS, doi: 10.1073/ pnas.1011915108, 2011

Cám ơn Pathetique. Mà bài báo bạn đọc có cái biểu đồ 3 chiều các lớp trầm tích không? Theo tớ có cái biểu đồ và diễn giải một chút thì sẽ rõ vấn đề hơn nhiều. Rồi ngưỡng cho phép là 10 microgram thạch tín/ lít, nhưng có nơi mức thạch tín lên đến 830 microgram/lít. Nếu có thể chỉ ra vùng đó là vùng nào thì rất hay. Bài báo sẽ cụ thể hơn nhiều.

__________________
Happy are those who dream dreams and are ready to pay the price to make them come true
To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.

Đây là full text pdf của article, có đủ biểu đồ, không hiểu sao mình không post file pdf lên được, phiền các bạn mở link vậy.

[Only registered and activated users can see links. ]

bạn không post được nghĩa là thế nào?

[Only registered and activated users can see links. ]

__________________