Từ thời trước năm 1945, các nhà trí thức nước ta đã có ý thức về vấn đề tiếng Việt và Việt hóa các thuật ngữ chuyên môn. Nhu cầu xây dựng ngôn ngữ khoa học cho dân tộc ngày nay, theo tôi, còn cao hơn nữa. Nếu bản thân những người đang học TS, tức những người được đào tạo ở bậc cao nhất mà còn không có ý thức về vấn đề đó thì làm sao sự nghiệp giáo dục, đào tạo của nước nhà có thể phát triển lên được.
Giới thiệu với mọi người cuốn sách có thể xem như là một sự khởi đầu cho quá trình xây dựng ngữ vựng khoa học cho tiếng Việt, cuốn "Danh từ khoa học" của cụ Hoàng Xuân Hãn. Có rất nhiều từ chuyên môn mà chúng ta quen dùng ngày nay chính là được cụ chuyển ngữ từ ngày xưa.
[Only registered and activated users can see links. ]
Nhắc cụ Hãn, tôi nhớ có đọc một đoạn rất buồn cười. Hồi đó cụ Hãn phân vân giữa chữ: Kỷ hà học (geometry) với Hình học. Chữ trước là cách dùng của Nhật và Trung Quốc. Chữ sau là cụ phịa ra. Rốt cục cụ chọn chữ sau.
Nếu mà chọn chữ trước. Giờ học môn Algebra-Geometry là Đại số Kỷ hà học, nghe lủng xủng lẻng xẻng nhỉ. :
Mà ai biết vì sao bọn Nhật nó lại gọi là Kỷ hà nhỉ? Geo- thì chắc là địa, metry là đo. Vậy đáng phải là Trắc địa, hoặc gì gì đại loại vậy chứ.
Lại có người lý giải chữ Kinh tế là rút gọn từ Kinh bang Tế thế mà ra. Nghe vãi cả lúa...
Nhắc cụ Hãn, tôi nhớ có đọc một đoạn rất buồn cười. Hồi đó cụ Hãn phân vân giữa chữ: Kỷ hà học (geometry) với Hình học. Chữ trước là cách dùng của Nhật và Trung Quốc. Chữ sau là cụ phịa ra. Rốt cục cụ chọn chữ sau.
Nếu mà chọn chữ trước. Giờ học môn Algebra-Geometry là Đại số Kỷ hà học, nghe lủng xủng lẻng xẻng nhỉ. :
Mà ai biết vì sao bọn Nhật nó lại gọi là Kỷ hà nhỉ? Geo- thì chắc là địa, metry là đo. Vậy đáng phải là Trắc địa, hoặc gì gì đại loại vậy chứ.
Lại có người lý giải chữ Kinh tế là rút gọn từ Kinh bang Tế thế mà ra. Nghe vãi cả lúa...
4 - Tuy là nói đặt danh từ, nhưng không phải muốn đặt âm nào thì đặt. Số âm có hạn, vậy không có thể dùng toàn âm mới được. Vả nếu có dùng được thì không lẽ gì mà dùng âm một cách không có căn- cứ. Khi nào một ý khoa học thực hoàn toàn không có gì liên lạc với những ý thông thường thì sự chọn âm không quan ngại cho lắm. Nhưng thực ra, đại đa số ý khoa học có gốc ởsự kiến thức thường. Vậy nên ta phải chọn chữ thế nào đó cho dễ nhớ ý. Ví dụ : ý géométrie sẽ đặt là hình học, tiếng hình dùng để nhắc đại ý chữ géométrie.
... 6. Nếu chữ họ dùng đối với ta khó nhớ vì không có gốc dễ hiểu, tôi đổi lại cho hợp với cách hiểu của ta hơn. Ví-dụ tiếng kỷ-hà là géométrie, tôi đổi lại hình-học, tiếng tọa-tiêu là coordonnée tôi đổi lại là tọa-độ.
Nguồn: [Only registered and activated users can see links. ]
Rất hoan nghênh người khơi mào chủ đề này. Chuyện nói và viết đúng tiếng Việt nay đã trở thành một căn bệnh trầm kha của cả dân tộc. Chuyện người Việt không giữ được văn hoá Việt thì còn muốn phát triền thành rồng ở chỗ nảo được. Mình là một người đi cũng không ít nhưng có tính hơi xấu là theo chủ nghĩ dân tộc hơi cực đoan. Vì vậy thấy cái vụ mọi người cứ đội "NGOẠI" lên đầu là mình không chấp nhận được. Người Việt mình chưa ngu đến mức mà chỉ cần nghe một người "không nói được tiếng Việt" phát biểu là gật đâu tin sái cổ. Hơi lan man, nhưng cái chuyện nói tiếng Việt đa tiếng "TÂY" là chuyện không thể chấp nhận được. Tiếng Việt hiện nay cũng đã phát triển được đến mức có thể sử dụng để diễn tả đến nhưng khải niệm mơ hồ, trừu tượng nhất của khoa học, không cần thiết phải đá vài từ tiếng nước ngoài để tỏ vẻ ta đây "Tây học" đâu.
Ba chuc năm trước đây, bạn bè mình đi học tại Liên Xô viết thư về cho mình, đọc xong cái thư của các bản tra từ điển mỏi cả tay, mình tức qua mới viết cho các bạn ấy một lá thủ khoảng 7 trang để cuối cùng nói một câu là:"bạn xem mình viết thư không hay nhưng cũng mô tả được nhiều chuyện, mà trong thư mình 100% là tiếng Việt, bạn đọc có thấy khó hiểu không?" Từ lần đó, thư từ của bạn mình gửi cho mình tịnh không có một chưa nào không phải tiếng Việt.
Chuyên dông dai nhưng chốt lại một câu là nếu không yêu quý tổ quôc, dân tộc văn hoá Việt thì mãi mãi, mãi mãi không thể làm cho đất nước, tổ quốc mình phát triển được.
Chuc mọi người vui khoẻ.
Ðề: Dùng tiếng Việt một cách trong sáng. 
:
