Dùng tiếng Việt một cách trong sáng.

dtgiang · #1 (**permalink**) 10-04-2010

Đọc qua các diễn đàn của Việt Nam thì những bài viết như sau rất phổ biến thậm chí ở một diễn đàn của tầng lớp trí thức cao như phdvn

	Trích:	kitte
	Hè rồi em đi làm ở Oracle, xong lúc mình sắp về có mấy đứa cứ gạ gẫm bảo mày quit PhD đi rồi join vào đây làm việc với bọn tao. Nhưng mà nói chung em thấy làm research vẫn sướng hơn .

	Trích:	Jenny
	Có gì đâu nhỉ. Nhiều khi đi sâu vào công việc nghiên cứu rồi người ta mới nhận ra rằng người ta không thích nghiên cứu đến thế. Hoàn thành xong cái dessertation là 1 cực hình đối với người ta nên bỏ thế thôi. Nhất là ở các trường ranking cao, yêu cầu dissertation cũng cao hơn, làm nghiên cứu mà không hứng thú thì không gì khổ bằng. Người ta lấy cái master ra là xin được việc tốt rồi. Chị cũng gặp nhiều người sắp tốt nghiệp còn bỏ vì chán quá. Bởi vì thực ra người ta chỉ cần kiếm việc làm thôi, ra trường người ta không có ý định làm nghiên cứu.

	Trích:	Kev
	Kev đang viết 1 bài báo với 1 tay postdoc người Hàn. Mặc dù chú khá bossy nhưng phải công nhận là cách mà chú viết rất ngon. Trước mình thường viết khá dài dòng nên rất nhiều khi không rõ nghĩa. Chú postdoc sửa lại, rất đơn giản những lại rõ ràng, ngắn gọn. Mình học được là cứ viết ngắn ngọn, xúc tích,...technical details trước rồi mới tính đến viết hay. Kev đồng ý với điều mà kitte nói ở trên là phải revise lại nhiều lần những gì mình viết. Sau khi mình viết first drafts thì cứ để đó coi đi coi lại, sửa đi sửa lại cho đến lúc mà mình cảm thấy cạn ý tưởng để improve rồi mới đưa đến cho seniors hay supervisors, collaborators đọc. Điều này hạn chế những basic errors về English usage. Nếu trong bài báo mà họ thấy có 5-7 lỗi như vậy thì họ thường nghĩ mình chưa spend đủ thời gian thì sẽ có ấn tượng không tốt. Cóp nhặt câu cú, từ ngữ từ những bài báo khác cũng là mốt cách rất hay. Rõ ràng, trong bài báo mình (đặc biết trong phần abstract ngắn gọn) mà có những câu rất tuyệt thì sẽ người đọc (or reviewers) dễ chịu hơn nhiều lần. Minh vừa reject 1 bài báo mà chỉ comment ngắn gọn là "Presentation is terrible and the reviewer is unable to follow the manuscript".

Tôi nghĩ là hiện nay mọi người làm việc bằng tiếng Anh là phổ biến nên chuyện đệm thêm các từ tiếng Anh rất tự nhiên. Mọi người làm thế có 2 lí do: thứ nhất là tiện, thứ 2 là có nhiều từ không dịch ra tiếng Việt chính xác được. Nhưng chúng ta liệu có nên tiếp tục làm như vậy?
Ý kiến của bản thân tôi là: Không.
Một thói quen quyết định một số phận một con người. Một thói quen cũng quyết định số phận một dân tộc. Nên chăng chúng ta nên làm 2 chuyện có vẻ như ngược dòng: cố gắng không đệm thêm các từ tiếng Anh chuyển các từ ấy sang tiếng Việt nếu trong tiếng Việt đã có từ tương đương. Khi không có từ tương đương thì bằng cách nào đó Việt hoá từ tiếng Anh (bằng cách nào đó thì thú thực là tôi vẫn chưa biết).

**haichit** · #2 (**permalink**) 10-04-2010

	Trích:	dtgiang
	Bác nào sử dụng method ([Only registered and activated users can see links. ]) này làm ơn cho em hỏi giùm: Làm sao chứng minh được Rab,cd=Rcd,ab bằng cách sử dụng reprocity thêorema ([Only registered and activated users can see links. ]) Em đã xem chứng minh reprocity thêorema, nhưng chịu không hiểu được tại sao Zkj=Zjk.

Mê Nấm · #3 (**permalink**) 10-05-2010

	Trích:	dtgiang
	Đọc qua các diễn đàn của Việt Nam thì những bài viết như sau rất phổ biến thậm chí ở một diễn đàn của tầng lớp trí thức cao như phdvn Tôi nghĩ là hiện nay mọi người làm việc bằng tiếng Anh là phổ biến nên chuyện đệm thêm các từ tiếng Anh rất tự nhiên. Mọi người làm thế có 2 lí do: thứ nhất là tiện, thứ 2 là có nhiều từ không dịch ra tiếng Việt chính xác được. Nhưng chúng ta liệu có nên tiếp tục làm như vậy? Ý kiến của bản thân tôi là: Không. Một thói quen quyết định một số phận một con người. Một thói quen cũng quyết định số phận một dân tộc. Nên chăng chúng ta nên làm 2 chuyện có vẻ như ngược dòng: cố gắng không đệm thêm các từ tiếng Anh chuyển các từ ấy sang tiếng Việt nếu trong tiếng Việt đã có từ tương đương. Khi không có từ tương đương thì bằng cách nào đó Việt hoá từ tiếng Anh (bằng cách nào đó thì thú thực là tôi vẫn chưa biết).

Thực sự cám ơn bạn đã nhắc nhở. Nhưng bạn cũng thông cảm một hoàn cảnh rất chi là "hoàn cảnh": não bộ xử lý 1 lúc 2 ngôn ngữ, cái nào nhanh hơn nó ra trước.
Kể cả khi nói chuyện với Tây, bí từ: cứ lầm bẩm: what is that word, I am not sure it is the right word...v.v rồi đợi thằng Tây nó nhắc từ đúng ngữ cảnh cho mà nói tiếp.
Tật dùng lộn xộn này chủ yếu xảy ra với những người ở nước ngoài vài năm trở lên. Thực sự là do vô ý thức. Còn nếu có ý thức, chúng tôi vẫn viết rất trong sáng đấy. Nhưng lúc đó thực sự nhịp nghĩ bị chậm đi vài phút

Những bài thảo luận nghiêm túc, bạn thấy ít người dùng kiểu đó.

dtgiang · #4 (**permalink**) 10-07-2010

	Trích:	haichit

Trước kia sai, còn bây giờ thì mình đang sửa.

dtgiang · #5 (**permalink**) 10-12-2010

Tôi nghĩ chuyện này nghiêm túc, không xuề xoà bỏ qua được, nên lại viết thêm 1 bài nữa để các bác ném đá thẳng tay.
Xét chuyện các cụ ngày xưa học tiếng Tàu, chắc cũng không dịch sách Tàu ra tiếng Việt mà cứ học thẳng bằng tiếng Tàu. Thành ra mới có chuyện trẻ con vừa đi học đã léo réo "Hỗn mang chi sơ, bàn cổ..." (đấy là tôi xem phim Lều chõng thấy vậy, hy vọng cụ Ngô Tất Tố, với bác Nguyễn Thanh Vân miêu tả đúng những gì diễn ra ở Việt Nam thời ấy). Tôi thấy sách Tứ thư, Ngũ kinh hình như không có bản tiếng Việt, còn sách Đạo Đức Kinh thì gần đây (trong vòng 100 năm) mới có bản chữ Quốc ngữ. Chính việc đọc thẳng sách bằng tiếng Tàu ấy có thể dẫn đến chuyện các cụ tư duy cũng theo kiểu Tàu, vì thế mới có chuyện Việt Nam bị nô lệ văn hoá hàng nghìn năm. Tôi thấy cứ với đà đệm tiếng Anh tràn lan thế này, lười dịch sách khoa học kỹ thuật, dùng bản Win-đâu tiếng Anh, thì vài trăm năm sau, lại có chú tunggiang con than thở văn hoá Việt Nam bị văn hoá Anh, Mỹ hấp diêm.
Nhìn ra các nước thì việc nhập khẩu vốn từ từ các ngôn ngữ khác là bình thường và cần thiết. Nhưng người ta luôn tìm cách bản xứ hoá những từ nước ngoài, sao cho người mình phát âm thoải mái với các từ nước ngoài. Ví dụ: tiếng Anh nhập khẩu rất nhiều các từ trong tiếng La tinh, nhưng cách viết, và đọc hơi khác để làm sao cho họ phát âm thấy thuận tiện. Người Nga cũng dùng kí tự của họ để ghi lại các từ tiếng Anh, ví dụ: notebook thì ghi thành nô-ut-buk (phiên âm ra chữ Quốc ngữ). Người Nhật thì dùng chữ Katakana để phiên âm tiếng Anh, ví dụ: start thì họ viết thành sư-ta-tộ (phiên âm ra chữ Quốc ngữ). Các chú Tàu còn giỏi hơn nữa khí dùng chữ Hán để ghi âm chữ La tinh. Tất cả các dân tộc hùng mạnh đều làm như vậy. Các bác bây giờ có thể phát âm tiếng Anh chuẩn, không cần làm như vậy, nhưng còn con cháu các bác, chẳng nhẽ các bác muốn con cháu các bác lúc nào cũng: mày go đâu đấy, mẹ turn on cái máy tính cho con, start cái này đi mày. Chuyện tương tự với phiên bản Win-đâu, ngay cả một nước Séc nhỏ bé với dân số chỉ 10 triệu người cũng có bản Win-đâu tiếng Séc, còn Việt Nam, 85 triệu người, không có bản Win-đâu tiếng Việt. Có lẽ mọi người đều nghĩ cần gì dịch sang tiếng Việt vì ai dùng mà chẳng biết tiếng Anh. Nhưng còn những người già thì sao, còn bọn trẻ mới sinh thì sao, chẳng lẽ cũng bắt chúng nó tư duy theo tiếng Anh, cũng như cách các cụ mình dùng Tứ thư, Ngũ kinh thời xưa.
Giờ đây bộ giáo dục kêu gào phát triển khoa học, kỹ thuật, nhà nước thì kêu gào hoà nhập chứ không hoà tan, mở trường Đại học đẳng cấp quốc tế, viện Nghiên cứu cao cấp. Tôi không thể bàn về hiệu quả của những thứ đó, nhưng có bệnh thì vái tứ phương, cứ làm thôi, có thể chữa được có thể không. Nhưng có 2 việc mà tôi nghĩ sẽ đem lại lợi ích thiết thực, mà thực hiện không hề khó khăn. Việc thứ nhất là chuyển bản Win-đâu sang tiếng Việt. Việc thứ 2 là dịch sách khoa học kỹ thuật sang tiếng Việt. Chú ý là sách khoa học kỹ thuật chứ không phải sách khoa học thường thức kiểu như mấy quyển Thế giới phẳng, Định lý Phéc-ma cuối cùng, Lược sử thời gian. Sách khoa học thường thức thì cũng tốt cho trẻ con, nhưng sách khoa học kỹ thuật thì thực sự là cần thiết. Có điều dịch những thứ sách đó chẳng bán được nên người ta không làm.
Tất nhiên việc Việt hoá như vậy sẽ làm cho khả năng nói tiếng Anh kém đi, nhưng phải chọn thôi: nói tiếng Anh như gió giống Thái Lan, Phi-líp-pin nhưng khoa học kỹ thuật kém phát triển, hay tiếng Anh ấm ớ như mấy chú Nhật (giáo sư Toshihide Maskawa thậm chí không dùng tiếng Anh trong bài giảng Nobel trước sinh viên Thuỵ Điển) nhưng khoa học kỹ thuật phát triển.
Đôi điều.

**GrassFairy** · #6 (**permalink**) 10-12-2010

Ôi bạn ơi, đã mất công cho Windows thành Win-đâu rồi, sao bạn không cho nó thành Guyn-đâu đi cho nó thuần Việt

**kitte** · #7 (**permalink**) 10-12-2010

	Trích:	dtgiang
	Tôi nghĩ chuyện này nghiêm túc, không xuề xoà bỏ qua được, nên lại viết th Tất nhiên việc Việt hoá như vậy sẽ làm cho khả năng nói tiếng Anh kém đi, nhưng phải chọn thôi: nói tiếng Anh như gió giống Thái Lan, Phi-líp-pin nhưng khoa học kỹ thuật kém phát triển, hay tiếng Anh ấm ớ như mấy chú Nhật (giáo sư Toshihide Maskawa thậm chí không dùng tiếng Anh trong bài giảng Nobel trước sinh viên Thuỵ Điển) nhưng khoa học kỹ thuật phát triển. Đôi điều.

Bạn gì ơi, hai từ này bạn quên chưa "Việt hoá" rồi. Chắc phải đổi thành: Tô-si-hi-đê Mát-xờ-ka-goa với Nô-ben (hoặc Nâu-bờ)

.

Bảo Huy · #8 (**permalink**) 10-12-2010

Em tự nhận mình yêu tiếng Việt và luôn cố gắng dùng đúng tiếng Việt nên lạm bàn mấy câu.

Kiểu dùng đệm những từ tiếng Anh (hoặc tiếng nước khác) vào tiếng Việt trong khi hoàn toàn có từ tiếng Việt tương đương là không nên. Chẳng hạn: "Hôm qua có buổi seminar của lab, các labmate discuss rất sôi nổi, mọi người đều rất active" thì khá chướng. "Bệnh" này hay gặp ở những người học, làm việc lâu năm tại nước ngoài, hay những người đang học tiếng Anh, dùng nhiều tiếng Anh.

Tuy nhiên, Việt Nam hóa các tên riêng hay thuật ngữ nước ngoài như kiểu "Win-đâu", "Phéc-ma", thì chướng hơn rất nhiều, và hoàn toàn không tốt.

dtgiang · #9 (**permalink**) 10-16-2010

Thú thật là tôi cũng thấy chướng khi dịch từ Window thành Win-đâu như vậy. Nhưng như tôi đã nói ở trên bản thân tôi cũng không biết Việt hoá thế nào. Và đưa ra đây để mọi người bàn luận, đi đến thống nhất. Và khi đã thống nhất rồi thì ai cũng làm như vậy, chứ không phải mạnh ai làm theo cách người nấy. Tôi cũng nhấn mạnh là dịch như vậy không phải cho tôi, cho bạn, mà là cho những người chưa bao giờ đặt chân ra khỏi nước Việt Nam, cho những thế hệ tiếp sau. Điều quan trọng nhất là để các thế hệ sau có thể tư duy trên các khái niệm đã được Việt hoá, cũng như phát âm một cách tự nhiên, không gượng ép.
Tôi thì nghĩ đơn giản là mình phát âm như thế nào thì cư ghi âm nguyên lại như vậy. Lấy ví dụ: chữ direction trong tiếng Anh trong tiếng Ý viết là direzione, tiếng Tây Ban Nha dirección. Tuy cùng một gốc nhưng rõ ràng cách ghi âm đã được thay đổi để phù hợp với đặc thù phát âm của mỗi dân tộc. Thực ra khi người Việt mình nói chuyện với nhau, thường phát âm lược bớt cho dễ nói. Ví dụ: chữ "next" chẳng ai phát âm đúng theo phiên âm [nekst] mà thường nói là "nếc". Ví dụ khi cài máy tính hay nói: anh cứ ấn "nếc" tiếp đi. Tại sao nói thế mà không dám viết thế. Thực ra mới đầu viết là Win-đâu thì thấy chướng, vì chẳng ai dám viết thế; trên thảo nguyên vốn không có đường, đường do mình đi nhiều mà thành thôi. Bây giờ có ai thấy hai chữ xì-tin là chướng đâu.
Riêng về chữ Win tôi không Việt hoá thành Gu-in vì thực ra nếu đọc là nhanh Gu-in thì cũng thành Win, nhưng vẫn có sự khác biệt. Việc thêm các chữ cái mới để bổ sung vào hệ thống chữ cái của mình cũng là điều bình thường, người Nhật cũng bổ sung chữ Katakana "Đi" để ghi âm được từ phương Tây trong khi trong vốn phát âm của họ không có âm "Đi". Người Mông Cổ cũng thêm chữ cái vào hệ thống chữ Ki-ri-lis để ghi được đủ các âm họ nói.
Cuối cùng, cách Việt hoá tôi thử không phải là đúng, và bản thân tôi dùng cũng không thống nhất do chưa quen. Nhưng rõ ràng phải chuẩn hoá cách dùng ngay từ bây giờ, từ nào nên giữ nguyên, từ nào nên phiên âm, phiên âm như thế nào, nếu không muốn các văn bản tiếng Việt thành một mớ cháo hỗn độn. Nô lệ về ngôn ngữ dẫn đến nô lệ về văn hoá.

**GrassFairy** · #10 (**permalink**) 10-30-2010

Ý của bạn dtgiang không hoàn toàn vô lý, nhưng mà vẫn còn nhiều vấn đề cần bàn. Hiện tại tớ chưa trao đổi tử tế được, nhân có bài anh Joe viết khá hay về vấn đề này, tạm đưa lên đây đã:

[Only registered and activated users can see links. ]