Bình đẳng trở thành một trong những triết lý quan trọng nhất của xã hội phương tây kể từ cuộc cách mạng Pháp cách đây hơn 200 năm, cùng với khẩu hiệu nổi tiếng “Tự do, Bình đẳng, Bác Ái”. Bình đẳng là một ý tưởng gây tranh cãi của triết học, bởi liên quan đến nhiều khái niệm phức tạp. Tuy nhiên từ khoảng 1960 tới nay, một trong các khái niệm này, Bình Đẳng Đạo Đức, đã đạt được sự đồng thuận cao trong mọi trường phái triết học và được ứng dụng rộng rãi trong văn hóa phương tây. Mọi học thuyết mới đi ngược lại với khái niệm này đều bị coi là không đủ thuyết phục.(1)
Bình đẳng Đạo Đức có nghĩa là về nguyên tắc, tất cả mọi người trong xã hội đều bình đẳng với nhau về Danh dự và Phẩm giá, xứng đáng được tôn trọng và quan tâm như nhau. Điều này có vẻ khó tin, bởi xã hội nào cũng có người giầu, kẻ nghèo, người địa vị cao, kẻ không địa vị. Nhưng trên thực tế, người phương tây từ nhỏ đã được giáo dục để hiểu rằng phân biệt đối xử là bất lịch sự, thậm chí vô nhân đạo. Và họ cố gắng áp dụng Bình đẳng Đạo đức ở mọi nơi có thể.
Hầu hết các quốc gia trên thế giới hiện nay là các xã hội Trọng Tài. Triết lý của một xã hội Trọng tài là tài năng được khuyến khích đầy đủ thì sẽ tạo ra nhiều của cải vật chất, thúc đẩy xã hội phát triển. Tuy nhiên, tài năng là một khái niệm trừu tượng và thường được người đời đo bằng Tiền bạc, Địa vị xã hội, Bằng cấp, Giải thưởng. Sự khác biệt giữa các quốc gia phát triển ở phương tây và các quốc gia kém phát triển phương đông là ở chỗ: ở phương tây, con người chỉ khác nhau trên phương diện vật chất, về vị trí làm việc, nhưng được bình đẳng với nhau về mặt tinh thần; trong khi ở phương đông, nếu bị coi là kém tài thì cả vật chất lẫn tinh thần đều bị thua thiệt. Theo tháp Tâm lý của Maslow, Nhu cầu được Tôn trọng là một trong những Nhu cầu Cơ bản nhất của con người (chỉ sau các Nhu cầu Bản năng: Ăn, Ngủ, Hít thở,…). Chính vì vậy ở phương đông, cuộc sống của những người nghèo, người ít địa vị trở nên khổ sở, nhiều mặc cảm, tự ti hơn. Trong khi đó họ lại là lực lượng chiếm đa số trong xã hội.
Liên quan đến vấn đề này, John Rawls, một trong những triết gia hàng đầu của thế giới, đã dành 20 năm nghiên cứu để viết cuốn Lý thuyết về sự công bằng(2) rất nổi tiếng. Lý thuyết của ông được ứng dụng trong nhiều ngành khoa học xã hội. Trong đó ông nhấn mạnh “Tài năng cũng là một dạng may mắn”. Có thể coi Tài năng, Sắc đẹp, Dòng dõi Trâm anh Thế phiệt là các dạng may mắn bẩm sinh. Quý Nhân Phù Trợ, Xổ số độc đắc, Môi trường thuận lợi…là các dạng may mắn do xã hội mang lại.
Xã hội phương đông thường cho rằng người tài bị người kém tài hơn chiếm mất vị trí là bất công, mà quên mất bất công của người kém tài hơn phải chịu đựng từ lúc sinh ra. Ngay cả trong trường hợp cố gắng hết mức thì một người cũng chỉ đạt được thành công trong đời ở mức độ nào đấy. Và như vậy, xã hội phương đông khuyến khích con người chấp nhận bất công do bẩm sinh. Phân bố tài năng của loài người theo hình tháp, càng lên cao càng ít người đạt được. Có nghĩa, số người được tôn trọng tối đa ở xã hội phương đông rất ít, số người ở mức độ được tôn trọng thấp vô cùng đông đảo.
Nhiều người cho rằng điều này là đương nhiên, kém tài hơn thì rõ ràng ít được tôn trọng hơn. Tuy nhiên, dưới góc độ triết học thì điều này không đương nhiên một chút nào, bởi không ai muốn mình bị sinh ra kém tài. Nếu như đa số người trong một xã hội, dù nỗ lực tối đa cũng chẳng thể đạt được sự tôn trọng tối đa có nghĩa là xã hội Trọng Tài ấy cũng tồi tệ chẳng kém gì các xã hội Trọng Chủng Tộc, Trọng Dòng Dõi, bởi vì nó dựa trên những đặc điểm không thể thay đổi của con người. Không ai muốn mình sinh ra là người da đen ở châu Mỹ thế kỷ 19. Cũng không ai muốn mình có nguồn gốc gia đình là nô lệ để tiếp tục đời mình cũng làm nô lệ, nếu ở thời Trung Cổ. Nếu bạn lười lao động nên bạn không có tiền là điều hợp lý. Tuy nhiên nếu bạn cố gắng hết sức nhưng vì tài năng có hạn, hoặc vì bạn là người da đen, bạn có bố mẹ là nô lệ nên bạn không thể được tôn trọng tối đa, thì lại không hợp lý chút nào. Chưa kể, số lượng người phải chịu thiệt thòi dù ít dù nhiều, trong một xã hội mà sự tôn trọng dựa trên Tài Năng, vô cùng đông đảo.
Hậu quả của Bất Bình Đẳng Đạo Đức là tạo ra một xã hội thiếu nhân văn: (i) Đa số công dân trong xã hội ít nhiều đều bị tổn thương về mặt tinh thần, bởi họ không được tôn trọng cao như mong muốn. Cùng một kiếp người, kẻ thì được sùng bái như thánh thần, kẻ thì bị coi như rơm rác. (ii) Sinh ra những con người thoái hóa nhân cách, luồn cúi kẻ trên, nạt nộ kẻ dưới, không từ những thủ đoạn xấu để dành được Tiền bạc, Địa vị xã hội, Bằng cấp, Giải thưởng…để được coi là Tài năng. Người Việt rất bất lịch sự ở nơi công cộng, ít khi nói “xin lỗi”, “cám ơn” những người gặp thường ngày, trong khi rất giỏi xu nịnh những kẻ chức quyền; (iii) Tiếng nói của đa số công dân không được trân trọng cho nên họ không tích cực tham gia ý kiến vào các công việc cộng đồng, không đấu tranh chống tiêu cực, mà chỉ lên tiếng khi lợi ích của bản thân bị xâm hại.
Sự thiếu tôn trọng người khác còn thể hiện ở chỗ không có khả năng cấp nhận ý kiến khác biệt. Người Việt vô tư can thiệp vào công việc của người khác khi họ không yêu cầu; khăng khăng áp đặt quan niệm, chuẩn mực của mình lên người khác mà không cần biết họ là những thực thể khác mình, lớn lên trong môi trường khác và được gia đình giáo dục hoàn toàn khác. Đã có nhiều công việc hợp tác thất bại, đặc biệt là các công việc vì cộng đồng ít mang lại lợi ích cá nhân, bởi những người khởi xướng không thực sự tôn trọng đối tác, hoặc cho rằng với tuổi tác, tài năng, địa vị, kiến thức…của mình, những người kia có nghĩa vụ phải tuân theo các “sáng kiến” của mình. Mặc dù một số hoạt động chuyên môn vẫn cần những trật tự nhất định, tuy nhiên ở những nơi công cộng và trong các lĩnh vực chính trị xã hội mà mọi công dân đều có khả năng thấu hiểu, sự tham gia của tất cả mọi người đều cần phải được trân trọng ngang nhau.
Bình Đẳng Đạo Đức cũng phù hợp với các triết lý tôn giáo. Đức Phật từ các đây hơn 2000 năm từng dạy :”Không có sự khác biệt giữa những giọt nước mắt cùng mặn và những giọt máu cùng đỏ”. Kinh thánh cũng có câu “Tất cả các linh hồn đều bình đẳng trước Chúa”. Một xã hội Bình đẳng Đạo đức không đòi hỏi ai phải biết ơn ai, (trừ những người trực tiếp giúp đỡ mình), để tránh sự thần thánh hóa cá nhân. Đại diện của xã hội sẽ tri ân những người có nhiều đóng góp với xã hội nhưng từng cá nhân thì không tự động có nghĩa vụ ấy. (Mặc dù ngay cả tri ân như thế nào là vừa cũng cần phải tranh luận). Điều này còn có nguyên do là cuộc sống của mỗi người bao gồm cả giá trị vật chất và giá trị tinh thần. Người tài được xã hội tri ân không phải vì họ tài năng hơn người mà bởi họ góp phần tạo ra của cải vật chất cho cộng đồng. Tuy nhiên người tài không tạo ra được, mà ngược lại, có thể làm tổn hại những giá trị tinh thần quan trọng nhất của những người khác – đó là sự tự tôn và sự trân trọng của xã hội đối với họ. Hạnh phúc chân chính của mỗi người phải do chính bàn tay, khối óc của họ tạo ra và được xã hội ghi nhận chứ không phải từ sự ban ơn của ai, bởi ơn nghĩa cũng giống như món nợ về mặt tinh thần, là điều những người tự trọng không mong muốn. Chính vì vậy, xã hội Bình đẳng Đạo đức không yêu cầu ai phải mang ơn ai, mà cố gắng tìm kiếm và tôn vinh những dạng tài năng khác nhau, tạo điều kiện để cho càng nhiều người có cơ hội đóng góp cho xã hội càng tốt. Ngược lại, những người được hưởng nhiều quyền lực, bổng lộc từ xã hội cũng cần phải cảm thông với những người khác, bất đắc dĩ phải tham gia vào cuộc đời này với những bất lợi bẩm sinh hoặc bất lợi do xã hội đem lại.
Ở phương đông, công dân đã được giáo dục về Bình đẳng về Luật Pháp. Bình Đẳng về Đạo Đức là khái niệm rộng hơn, đòi hỏi người dân có nghĩa vụ tôn trọng lẫn nhau, cố gắng tư duy và đối xử một cách công bằng. Nghĩa là, nếu bạn khiến người khác phiền muộn bởi những hành vi không tôn trọng họ hoặc cho rằng họ không cao quý, không giá trị bằng người nọ người kia, thì cũng không ai bỏ tù bạn. Nhưng bạn cần ý thức rằng điều đó là vi phạm đạo đức.
Vẫn còn một câu hỏi đặt ra: “Có những người nhất định không tin rằng mình bình đẳng với một ai đó, do ngưỡng mộ, cảm phục; hoặc giống như trẻ vị thành niên, họ cần những hình mẫu lý tưởng để noi theo thì sao?” Những người này được quyền từ chối quyền bình đẳng của họ, nhưng họ cần hiểu rằng nhiều người khác trong xã hội cũng có quyền không nghĩ giống họ. Xây dựng những hình mẫu để định hướng mục đích sống cho thế hệ teen cũng là điều đáng bàn. Ở quốc gia nào cũng vậy, số lượng người không theo đuổi một chuyên môn hay có đam mê đặc biệt nào bao giờ cũng chiếm đa số. Những người này cần được định hướng vào các công việc giúp đỡ cộng đồng, và cần có những hình mẫu là những người hoạt động xã hội. Nhiều người cho rằng xã hội Việt nam còn nghèo cho nên tính nhân văn và cộng đồng cũng yếu kém. Cuối thế kỷ 19, mức sống trung bình của người dân Mỹ cũng thấp như ở Việt nam hiện nay. Tuy nhiên điều tra xã hội thời đó cho thấy, trong số 10 người được trẻ vị thành niên mong muốn phấn đấu noi theo nhất có Clara Barton, nữ giáo viên, hộ lý và là người sáng lập ra Tổ chức chữ thập đỏ Mỹ, và Annie Sullivan, một nữ giáo viên giành cả đời để giáo dục người khuyết tật.(3) Ngày nay, niên lịch những ngày kỷ niệm quốc gia chính thức (public holidays) của Mỹ chỉ có ba ngày mang tên các danh nhân: (i) Ngày Colombus, người khám phá ra châu Mỹ, (ii) Ngày Martin L. King, nhà hoạt động nhân quyền người da đen, (iii) và Ngày Washington, tổng thống đầu tiên của Mỹ. (Ngày Washington cũng đang dần mất đi, thay bằng Ngày Tổng thống để kỷ niệm chung cho tất cả các đời tổng thống Mỹ). Một xã hội mà tính nhân văn, cộng đồng được đề cao, sẽ hỗ trợ mạnh mẽ cho các hoạt động quản lý và dẫn đến thúc đẩy khoa học kỹ thuật phát triển. Tôi cho rằng trước nay giáo dục nhân văn ở Việt nam không mấy thành công là do hệ thống truyền thông ở nước ta không tuyên truyền đủ mức hoặc chưa thực tâm coi trọng những người sống vì cộng đồng ngang bằng những người thành đạt trong giới chính trị gia, quân sự gia, doanh nhân, văn nghệ sỹ và khoa học gia. Giới trẻ ngưỡng mộ những người thành đạt, nhưng đa số họ không có những tố chất và đam mê cần thiết để trở thành những người như thế, và do đó họ hoang mang, mất định hướng, chán đời. Tôi cho rằng, các tổ chức truyền thông và phát triển văn hoá nên thường xuyên điều tra, công bố các thống kê về biểu tượng xã hội, đầu tư nhiều hơn vào xây dựng những bộ sách về Những Tấm lòng Cao cả để dần dần điều chỉnh các hình mẫu của cộng đồng. Những hình mẫu này không nhất thiết phải là những anh hùng, phải hi sinh quá nhiều cho người khác, mà chỉ cần có những hành động nhân văn hơn mức bình thường một chút để cho người dân có thể làm theo. Đầu tư mạnh tiền của và công sức tôn vinh những hình mẫu cụ thể bằng xương bằng thịt sẽ có hiệu quả cao hơn gấp nhiều lần những bài giảng đạo đức thuần túy.
Bình Đẳng Đạo Đức đã trở thành một giá trị phổ quát ở các quốc gia văn minh nhưng còn thiếu trong triết lý phát triển của xã hội Việt nam. Tôi hi vọng rằng những người có tâm huyết với xã hội sẽ quan tâm đầu tư nhiều hơn để nâng cao dân trí về vấn đề này.
Nguyễn Kiều Dung
(1) [Only registered and activated users can see links. ]
( (2) A theory of Justice. John Rawls, 1971, 1999.
( (3) What price fame? Tyler Cowen.
__________________ Thực ra thì tôi cũng không chắc, thế giới xung quanh tôi có tồn tại thật hay không.
thay đổi nội dung bởi: Jenny, 02-15-2011 lúc 12:36 PM
Ở phương đông, công dân đã được giáo dục về Bình đẳng về Luật Pháp. Bình Đẳng về Đạo Đức là khái niệm rộng hơn, đòi hỏi người dân có nghĩa vụ tôn trọng lẫn nhau, cố gắng tư duy và đối xử một cách công bằng. Nghĩa là, nếu bạn khiến người khác phiền muộn bởi những hành vi không tôn trọng họ hoặc cho rằng họ không cao quý, không giá trị bằng người nọ người kia, thì cũng không ai bỏ tù bạn. Nhưng bạn cần ý thức rằng điều đó là vi phạm đạo đức.
Dù có bị đánh chết thì em cũng không chấp nhận chuyện giá trị của em ngang với một thằng ăn mày ở ga tàu chỗ em (dù thằng này đẹp trai cực luôn, to cao phong độ hơn em nhiều ). Vì sao? Em sinh ra với nhiều thứ thiệt thòi hơn nó, ở một đất nước lạc hậu, kém phát triển hơn đất nước của nó cả trăm lần. Hồi em còn nhỏ, cơm ăn áo mặc còn không đủ chứ không phải như nó - sướng từ trong trứng, sinh ra đã được xã hội nuôi dưỡng trợ cấp, được học tập miễn phí trong môi trường GD văn minh bậc nhất thế giới. Thế nhưng bây giờ rõ ràng là người ta đánh giá credit history của em cao hơn nó nhiều vì em có vị trí xã hội đàng hoàng, có tiền (dù không nhiều) và không bao giờ ngửa tay xin ai xu nào. Vậy nên em không thấy bất cứ lí do để hạ mình xuống cho ngang bằng với nó cả và càng không băn khoăn rằng như thế là vi phạm đạo đức.
Chuyện tôn trọng khác biệt và đánh giá cao các hoạt động cộng đồng, không tôn sùng cá nhân các tài năng một cách quá đáng hay "nịnh trên nạt dưới" thì em đồng ý với chị.
__________________ Stay hungry, never foolish - Hãy cứ khát khao, nhưng chớ dại khờ
Bình đẳng Đạo Đứccó nghĩa là về nguyên tắc, tất cả mọi người trong xã hội đều bình đẳng với nhau về Danh dự và Phẩm giá, xứng đáng được tôn trọng và quan tâm như nhau. Điều này có vẻ khó tin, bởi xã hội nào cũng có người giầu, kẻ nghèo, người địa vị cao, kẻ không địa vị. Nhưng trên thực tế, người phương tây từ nhỏ đã được giáo dục để hiểu rằng phân biệt đối xử là bất lịch sự, thậm chí vô nhân đạo. Và họ cố gắng áp dụng Bình đẳng Đạo đức ở mọi nơi có thể.
Em hơi khó hiểu khái niệm bình đẳng đạo đức này (đoạn gạch chân). Tôn trọng và quan tâm bất kể giàu nghèo, địa vị thì quá đúng rồi và nói thật là em cũng cảm thấy mình được hưởng lợi từ điều này. Nhưng nếu tất cả đều được tôn trọng kể cả những người vi phạm đạo đức kiểu lừa thầy phản bạn, chửi cha mắng mẹ, buôn thuốc phiện... thì em thấy không xuôi lắm. Hay đây chính là ngoại lệ của khái niệm này?
Duy có một quan niệm về bình đẳng mà em rất tâm đắc: Trước toà, mọi người đều vô tội cho đến khi chứng minh được là họ có tội. Không biết quan niệm này thuộc lĩnh vực nào.
Trích:
Theo tháp Tâm lý của Maslow, Nhu cầu được Tôn trọng là một trong những Nhu cầu Cơ bản nhất của con người (chỉ sau các Nhu cầu Bản năng: Ăn, Ngủ, Hít thở,…).
Nhân nhắc đến tháp Maslow, chị Jen hay ai đó học về món này có thể giải thích vì sao nhu cầu lại có hình tháp không? Tại hồi xưa học em cứ đinh ninh là càng lên cao số người có nhu cầu tương ứng càng giảm xuống.
Trích:
Liên quan đến vấn đề này, John Rawls, một trong những triết gia hàng đầu của thế giới, đã dành 20 năm nghiên cứu để viết cuốn Lý thuyết về sự công bằng(2) rất nổi tiếng. Lý thuyết của ông được ứng dụng trong nhiều ngành khoa học xã hội. Trong đó ông nhấn mạnh “Tài năng cũng là một dạng may mắn”. Có thể coi Tài năng, Sắc đẹp, Dòng dõi Trâm anh Thế phiệt là các dạng may mắn bẩm sinh. Quý Nhân Phù Trợ, Xổ số độc đắc, Môi trường thuận lợi…là các dạng may mắn do xã hội mang lại.
Em nghĩ đoạn này chắc cần nói rõ một chút. Những gì thuộc về sinh ra đã có như trí tuệ hơn người, năng khiếu đặc biệt, dòng dõi, sắc đẹp bẩm sinh... thì có thể coi là may mắn. Xổ số độc đắc cũng là một dạng may mắn. Nhưng tài năng vốn không chỉ gồm trí tuệ hay năng khiếu bẩm sinh mà còn do sự rèn luyện gian khổ của con người nữa. Nói tài năng cũng là một dạng may mắn thì có bất công quá không? Ngay cả sắc đẹp vào thời buổi này muốn duy trì cũng phải chăm sóc bảo dưỡng suốt, chưa kể đủ các yếu tố khác chi phối như phong thái, giọng nói, dáng điệu cử chỉ... chứ đâu chỉ sinh ra một phát là đẹp luôn đến tận khi nhắm mắt đâu. Em nghĩ cào bằng hay phủ nhận yếu tố nỗ lực của con người thì thật bất công.
Thế nên em cực lực phản đối phát biểu này:
Trích:
Xã hội phương đông thường cho rằng người tài bị người kém tài hơn chiếm mất vị trí là bất công, mà quên mất bất công của người kém tài hơn phải chịu đựng từ lúc sinh ra.
Chẳng nhẽ bây giờ cho một ông nông dân mù chữ lên làm chủ tịch nước, rồi bảo chủ tịch nước là ông nông dân ấy phải chịu bất công là kém tài từ lúc sinh ra rồi, nên bây giờ xã hội phải bù đắp cho ông ấy bằng cách để ông ấy được làm chủ tịch nước.
Mà thực ra, nếu có thể từ bỏ định kiến dựa trên tuổi tác, xuất thân, vùng miền, giàu nghèo là đã thấy văn minh lên nhiều lắm rồi. Việt Nam hay giữ những quan điểm kiểu như "người nghèo luôn đáng thương, người giàu luôn đáng trách" tớ thấy chối cực nhé. Làm văn tả mẹ, tả bà bao giờ cũng phải vẽ lên chân dung một người phụ nữ nghèo khổ, lam lũ, chứ đố đứa nào dám viết kiểu "Mẹ thương em lắm, dù bận rộn nhưng mẹ vẫn đi ô tô đến trường đón em hàng ngày...", như thể quan điểm mẫu mực của văn học học đường là người giàu không bao giờ có tình thương vậy.
__________________ Happy are those who dream dreams and are ready to pay the price to make them come true To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Xã hội phương đông thường cho rằng người tài bị người kém tài hơn chiếm mất vị trí là bất công, mà quên mất bất công của người kém tài hơn phải chịu đựng từ lúc sinh ra.
quan điểm này em đồng ý với chị Jen, người kém tài thường gặp bất công, kỳ thị ngay từ khi sinh ra: ngay trong nhà trường từ cấp 1 học trò giỏi hơn được giáo viên chú ý hơn, được ưu tiên hơn, được quan tâm hơn.. Tại sao những trò khác kém trí thông minh hơn lại phải chịu bất công vì thứ họ không thể thay đổi (trí lực chẳng hạn, hoặc thể lực)
Chẳng nhẽ bây giờ cho một ông nông dân mù chữ lên làm chủ tịch nước, rồi bảo chủ tịch nước là ông nông dân ấy phải chịu bất công là kém tài từ lúc sinh ra rồi, nên bây giờ xã hội phải bù đắp cho ông ấy bằng cách để ông ấy được làm chủ tịch nước.
Bạn Grass nhảy sang ý khác mất rồi, việc thừa nhận người kém tài chịu bất công với việc "đền bù bất công bằng cách đưa lên làm chủ tịch" thì có gì liên quan nhau????
Lý thuyết thì nói thế nào cũng được nhưng thực tế thì rất phức tạp: [Only registered and activated users can see links. ]
Chẳng có thống kê nào chính xác cho thấy kết quả kiên trì khổ luyện hay tố chất bẩm sinh và điều kiện xuất thân đóng vai trò quyết định nhiều hơn đối với việc hình thành các tài năng. Và thực tế là nhiều người đã vươn lên từ những môi trường hết sức khó khăn với tố chất không có gì vượt trội chỉ bằng một thứ duy nhất là quyết tâm.
Đánh giá những thứ đó quá phức tạp trong điều kiện hiện tại, vậy thì chẳng thể tránh được một thực tế là xã hội nào cũng đều tôn vinh các tài năng bất kể hoàn cảnh xuất thân và quá trình phát triển của họ. Tôn vinh tài năng không có nghĩa là coi thường những người khác, chẳng có gì là bất công ở đây cả. Ai bị ảnh hưởng vì noi theo những gương mẫu quá cao xa so với khả năng của họ thì trước hết nên tự trách mình trước thay vì phán xét đạo đức xã hội vì xã hội nào thì cũng chẳng thể có công bằng tuyệt đối được. Chuyện phân loại/đào thải thì nhiều xã hội phương Tây ở một vài mặt nào đó còn khắc nghiệt hơn phương Đông nhiều.
__________________ Stay hungry, never foolish - Hãy cứ khát khao, nhưng chớ dại khờ
Nói là về nguyên tắc, có nghĩa là vẫn có những ngoại lệ. Một người phải ứng xử lành mạnh để được người khác tôn trọng.
Ngay cả cố gắng, quyết tâm, cũng phụ thuộc tố chất của cá nhân. Thế nên nếu người ta thích chơi, không chọn mục đích cuộc đời là phấn đấu cái gì cả thì cũng nên tôn trọng họ.
Các nguyên tắc trong cuộc sống chẳng có gì tuyệt đối cả. Ví dụ mọi người đều được giáo dục chửi bậy nơi công cộng, không kính trọng cha mẹ, thầy cô là vi phạm đạo đức. Thì bây giờ cần biết thêm nguyên tắc "tôn trọng cá nhân và ý kiến của họ bất kể địa vị hoàn cảnh của họ" cũng là nguyên tắc đạo đức. Còn dĩ nhiên, có những thầy cô, cha mẹ không đáng được tôn trọng chút nào.
Hoặc nếu cứ vi phạm các nguyên tắc đấy thì cũng chẳng ai làm gì được bạn cả.
Tuy nhiên, khái niệm Bình Đẳng Đạo Đức này là của học giả phương tây đề ra, người ta đã nghiên cứu kỹ lưỡng. Trước nay, mọi người chỉ nói về Bình Đẳng nói chung cho nên công chúng không đồng ý được.
__________________ Thực ra thì tôi cũng không chắc, thế giới xung quanh tôi có tồn tại thật hay không.
thay đổi nội dung bởi: Jenny, 02-16-2011 lúc 11:03 AM
Nói là về nguyên tắc, có nghĩa là vẫn có những ngoại lệ. Một người phải ứng xử lành mạnh để được người khác tôn trọng.
Ngay cả cố gắng, quyết tâm, cũng phụ thuộc tố chất của cá nhân. Thế nên nếu người ta thích chơi, không chọn mục đích cuộc đời là phấn đấu cái gì cả thì cũng nên tôn trọng họ.
Mấy điều này thì cũng vẫn nằm trong các nguyên tắc cư xử chung trong xã hội thôi. Đấy là tôn trọng người khác bất kể xuất thân và vị trí, ai cũng có quyền bình đẳng được thể hiện ý kiến của mình. Và ở chiều ngược lại, ai cũng có quyền lắng nghe hoặc không quan tâm đến những gì người khác nói. Người thích vui chơi giải trí thì không thể bắt họ tư duy nghiên cứu khoa học, nhưng họ sẽ nhận được kết quả tương xứng là sự thiếu trọng thị của xã hội nói chung đối với các ý kiến về những vấn đề chuyên môn mà họ không hiểu. Đấy là điều tất yếu thôi.
Em thì không nghĩ là quyết tâm phụ thuộc tố chất cá nhân, mà nếu nói thế thì cái gì hơn kém cũng đều là tố chất cá nhân hết mất thôi. Nếu theo đó thì để cho công bằng về đạo đức và phẩm giá có lẽ người ta phải cào bằng cả xã hội, không được ca ngợi ai cả vì như thế là coi thường những người thiếu tố chất cá nhân, là vô đạo đức. Cái ý tưởng này hơi giống ý kiến của Lão Tử, không nên trọng dụng nhân tài để tránh sự tranh giành đấu đá. Tuy nhiên xã hội nào cũng đều phải có cạnh tranh thì mới phát triển được, miễn là mọi thứ phải được đánh giá công bằng và mọi người đều được bình đẳng về mặt cơ hội.
Ngoại lệ ở đây chính là hiện tượng mà ta gọi là "hiệu ứng bầy cừu", nghĩa là thần thánh hóa những người thành công về một lĩnh vực nào đó rồi coi tất cả những ý kiến của họ là khuôn vàng thước ngọc. Điều này thì rất khó tránh, nhưng xã hội càng phát triển, dân trí càng cao thì nó càng ít đất sống.
__________________ Stay hungry, never foolish - Hãy cứ khát khao, nhưng chớ dại khờ
Cái chính là tôn trọng ý kiến khác biệt. Ai thích ca ngợi ai thì cứ việc nhưng phải tôn trọng người khác. Nguyên tắc này khác cúa Lão tử chứ. Lão tử không đề cập đến vai trò của nhà nước.
Nhà nước có thể vinh danh người có công nhưng các cá nhân không có nghĩa vụ đấy.
Chính vì tâm lý bầy đàn cho nên phải viết để nâng cao dân trí.
__________________ Thực ra thì tôi cũng không chắc, thế giới xung quanh tôi có tồn tại thật hay không.
Lão Tử có quan điểm vô vi nên không thích chuyện chính danh như kiểu Nho học và cũng không chủ trương vinh danh để tránh tranh giành. Chuyện này chị cứ google xem, em có nhớ như vậy . Nhà nước có nghĩa vụ nhưng cá nhân họ có quyền tự do của họ chứ, cũng giống như chị thích thì khen người này, chê người kia thôi. Còn chuyện ca ngợi người này bằng cách hạ thấp người kia hoặc tâng bốc quá đáng cũng là ngoại lệ đáng chê trách.
Em cũng không phê phán gì chuyện chị viết, chỉ muốn góp ý về mấy chỗ không hợp lý thôi.
__________________ Stay hungry, never foolish - Hãy cứ khát khao, nhưng chớ dại khờ
Người nào chăm chỉ lao động, có công nhiều thì được trả công bằng của cải vật chất, bằng địa vị công việc rồi. Không cần thiết phải trả công bằng các giá trị tinh thần nhiều hơn người khác nữa.
__________________ Thực ra thì tôi cũng không chắc, thế giới xung quanh tôi có tồn tại thật hay không.
thay đổi nội dung bởi: Jenny, 02-16-2011 lúc 12:21 PM
Bình đẳng về danh dự và phẩm giá 
). Vì sao? Em sinh ra với nhiều thứ thiệt thòi hơn nó, ở một đất nước lạc hậu, kém phát triển hơn đất nước của nó cả trăm lần. Hồi em còn nhỏ, cơm ăn áo mặc còn không đủ chứ không phải như nó - sướng từ trong trứng, sinh ra đã được xã hội nuôi dưỡng trợ cấp, được học tập miễn phí trong môi trường GD văn minh bậc nhất thế giới. Thế nhưng bây giờ rõ ràng là người ta đánh giá credit history của em cao hơn nó nhiều vì em có vị trí xã hội đàng hoàng, có tiền (dù không nhiều) và không bao giờ ngửa tay xin ai xu nào. Vậy nên em không thấy bất cứ lí do để hạ mình xuống cho ngang bằng với nó cả và càng không băn khoăn rằng như thế là vi phạm đạo đức.
